Çocuk Ortopedisi — Bebek ve Çocuklarda Kalça, Ayak, Yürüme ve Duruş Sorunları
Çocuk ortopedisi; bebeklikten ergenliğe kadar kemik, eklem ve kasların gelişimiyle ilgilenir. Bu sayfa, ailelerin en sık sorduğu şikâyetleri yaş gruplarına göre toplar ve hangi durumun hangi sayfada anlatıldığını gösterir.
Çocuğun iskeleti küçültülmüş bir yetişkin iskeleti değildir. Kemikler büyüme plakları üzerinden uzar, bağlar daha esnektir ve birçok bulgu büyümeyle kendiliğinden düzelir. Bu yüzden çocukta ortopedik bir bulguyu değerlendirirken ilk soru "hasta mı" değil, "bu yaş için beklenen bir gelişim özelliği mi" sorusudur. Ayrım doğru yapıldığında gereksiz tedaviden de, geç kalmaktan da kaçınılır.
Ailelerin başvuru nedenleri yaşa göre kümelenir. 0–1 yaş döneminde en önemli başlık kalça gelişimidir; bu dönemde yapılan muayene ve kalça ultrasonu, ilerideki büyük tedavileri önleyebilir. 1–3 yaş döneminde yürüyüş öne çıkar: içe basma, parmak ucunda yürüme, bacak eğrilikleri ve ani başlayan topallama. Okul çağı ve ergenlikte ise duruş, sırt–omurga şikâyetleri, spor yaralanmaları ve büyüme dönemine özgü kalça–diz ağrıları gündeme gelir.
Bu hub, çocuğa özgü tanıların kapısıdır. Çocukta ve yetişkinde aynı adla görülen hastalıklar (menisküs yırtığı, ön çapraz bağ, diz kapağı çıkığı, düz tabanlık, başparmak eğriliği gibi) sitede ilgili bölge sayfasında, "çocuklarda" başlığı altında anlatılır; aşağıdaki bölümlerden o sayfalara geçebilirsiniz. Yalnız çocuklukta görülen tanılar ise bu sayfanın alt sayfalarındadır.
Prof. Dr. Alper Çıraklı, Ordu Altınordu'daki AC CLINIC'te çocuk ve ergen hastaları değerlendiriyor; Çocuk Ortopedisi Derneği (ÇOD) üyesidir. Muayeneye gelirken çocuğunuzun rahat hareket edebileceği kıyafetle gelmesi, varsa daha önce çekilmiş ultrason, röntgen ve MR görüntülerini getirmeniz değerlendirmeyi hızlandırır. Yürüyüşle ilgili bir şikâyet varsa, evde çekilmiş kısa bir yürüme videosu muayenede çok işe yarar.
Bu sayfalardaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Çocuğunuzda ani başlayan basamama, ateşle birlikte topallama, belirgin şişlik–şekil bozukluğu, açık yara veya elde–ayakta soğukluk, morarma ve uyuşma varsa beklemeyin: 112'yi arayın ya da en yakın hastanenin acil servisine başvurun.
Şikâyetinize Göre
Konu Başlıkları
Yaşa Göre Nelere Bakılır?
Çocuk ortopedisinde aynı bulgu, farklı yaşlarda farklı anlam taşır. Aşağıdaki özet, hangi dönemde neyin öne çıktığını gösterir; kesin değerlendirme her zaman muayeneyle yapılır.
0–1 Yaş: Kalça ve Doğuştan Farklılıklar
Bu dönemin en önemli başlığı kalça gelişimidir; risk grubundaki bebeklerde belirti olmasa bile ultrasonla değerlendirme yapılır. Ayrıca ayak şekli, boyun duruşu ve el–parmak farklılıkları bu dönemde fark edilir. Ayrıntı için bebeklerde gelişimsel kalça çıkığı sayfasına bakabilirsiniz.
1–3 Yaş: Yürüme Dönemi
Yürüyüşün olgunlaşması yıllar alır. İçe basma, parmak ucunda yürüme ve bacak eğrilikleri bu dönemde en sık başvuru nedenidir; büyük bölümü büyümeyle azalır. Ani başlayan topallama ise ayrı bir konudur ve beklenmeden değerlendirilmelidir. Ayrıntı: çocuklarda içe basma ve yürüme bozuklukları.
Okul Çağı ve Ergenlik: Duruş, Spor ve Büyüme Ağrıları
Bu dönemde sırt–omurga duruşu, spor sırasında oluşan diz ve ayak bileği yaralanmaları, büyüme dönemine özgü topuk ve diz ön yüzü ağrıları öne çıkar. Ergenlik döneminde başlayan kalça ağrısı ve topallama ise ayrıca değerlendirilir. Spor kaynaklı yaralanmalar için spor yaralanmaları sayfasına bakabilirsiniz.
Çocuklarda Diz Sorunları
Menisküs yırtığı, ön çapraz bağ yaralanması, diz kapağının yerinden çıkması ve kıkırdak sorunları çocuklarda da görülür; ancak büyüme plakları açık olduğu için tanı ve tedavi yetişkinden farklı yürütülür. Bu konular sitede diz sayfalarında, çocuklara ayrılmış başlıklar altında anlatılmıştır.
Çocuklarda Ayak ve El Farklılıkları
Düz tabanlık, ayak kemikleri arasındaki yapışıklıklar, ayak içindeki fazladan kemik, çocuk ve ergenlerde görülen başparmak eğriliği ve parmak şekil farklılıkları bu başlıkta toplanır. Bu konuların tamamı ilgili bölge sayfalarında, çocuklara ayrılmış başlıklar altında anlatılmıştır.
Çocuklarda Kitle, Enfeksiyon, Deformite ve Yabancı Cisim
Çocuklarda kemik ve yumuşak dokuda kitle, kemik–eklem enfeksiyonu, doğuştan veya travma sonrası gelişen eksen bozuklukları ve vücuda giren yabancı cisimler ayrı başlıklardır; her biri sitede kendi kanonik sayfasında anlatılmıştır. Ateşle birlikte ani başlayan topallama ve basamama, enfeksiyon açısından beklemeden değerlendirilmesi gereken bir tablodur.
Kemik ve eklem enfeksiyonları (kemik iltihabı, eklem iltihabı) ile cama, dikene veya metal parçasına basma sonrası oluşan yabancı cisim durumları, sitede kırık, çıkık ve ortopedik aciller başlığı altında ele alınır; ateş, artan şişlik veya basamama varsa beklenmeden başvurulmalıdır.
Diğer Konular
Aşağıdaki başlıklar da çocuk ortopedisi kapsamındadır ve muayenede değerlendirilir. Bu konuların ayrıntılı sayfaları hazırlanıyor; şimdilik sorularınızı muayenede sorabilir veya telefon ya da WhatsApp ile randevu alabilirsiniz.
- Çarpık ayak (PEV) ve doğumsal ayak farklılıkları — seri alçılama (Ponseti) yaklaşımı
- Femur başı epifiz kayması (SKFE) — ergenlerde kalça ağrısı ve topallama
- Skolyoz (omurga eğriliği) — tarama, korse ve takip; gerektiğinde ilgili branşa yönlendirme
- X bacak ve O bacak — çocuklarda bacak eğrilikleri
- Basamayan çocuk — septik artrit ve geçici sinovit ayrımı
- Çocuklarda kırık ve çıkıklar — büyüme plağı yaralanmaları
Sık Sorulan Sorular
Yenidoğan döneminden iskelet gelişiminin tamamlandığı ergenlik sonuna kadar olan dönemi kapsar. Büyüme plakları kapandıktan sonra hastalar erişkin ortopedisi yaklaşımıyla değerlendirilir.
Ağrı, topallama, sık düşme, bir uzvunu kullanmama, iki taraf arasında belirgin fark ve daha önce yapabildiği bir hareketi yapamama uyarıcı bulgulardır. Ağrısız ve iki tarafı eşit etkileyen bulguların çoğu gelişimseldir; yine de ayrımı muayene yapar.
Büyüme dönemine özgü ağrılar genellikle iki taraflı, akşam veya gece ortaya çıkan, sabah geçen ve topallama yapmayan ağrılardır. Tek taraflı, sabahları süren, şişlik–ateş veya topallamanın eşlik ettiği ağrılar bu tanımın dışındadır ve değerlendirilmelidir.
Ortopedide kullanılan röntgen dozları düşüktür ve gereksiz çekim yapılmaz. İlk aylardaki kalça değerlendirmesinde radyasyon içermeyen ultrason tercih edilir; röntgen ve MR yalnız tanıyı değiştirecekse istenir.
Yürümeye yeni başlayan çocuklarda ayağı sıkmayan, tabanı esnek, topuğu tutan ve doğru numarada bir ayakkabı yeterlidir; ev içinde çıplak ayakla dolaşmanın bir sakıncası yoktur. Ayakkabı ve tabanlık seçiminin ayrıntısı ile içe basan çocukta ne gerektiği çocuklarda içe basma ve yürüme bozuklukları sayfasında anlatılmıştır.
Telefon veya WhatsApp ile randevu alabilirsiniz. Varsa önceki ultrason, röntgen ve MR görüntüleri, kullanılan ilaçların listesi ve yürüyüşle ilgili şikâyetlerde evde çekilmiş kısa bir video değerlendirmeyi hızlandırır.
Muayenehane 7/24 acil servis değildir. Ani basamama, ateşle birlikte topallama, belirgin şişlik ve şekil bozukluğu, açık yara veya elde–ayakta soğukluk, morarma ve uyuşma varsa 112'yi arayın ya da en yakın hastanenin acil servisine başvurun.
Şikâyetiniz Sürüyorsa Bekletmeyin
Randevu için telefon ya da WhatsApp yeterli. Şikâyetinizi kısaca anlatın; muayeneyi ve gerekirse görüntülemeyi aynı güne planlamaya çalışıyoruz.
- Çalışma saatleri
- 08:30–18:00Pazartesi – Cumartesi
Muayenehane 7/24 acil servis değildir. Kırık, çıkık, açık yara veya ateşle birlikte basamama gibi durumlarda 112'yi arayın ya da en yakın hastanenin acil servisine başvurun.